Thi đua lập thành tích chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11
Thứ bảy, 20/10/2018, 0:0
Lượt đọc: 960

Về Mạnh Hạo Nhiên – bạn thơ của Lý Bạch

 

 Trong bài thơ của Lý Bạch “Tiễn Mạnh Hạo Nhiên…”, “Sách Giáo viên Ngữ Văn 10” chỉ nói qua : “Mạnh Hạo Nhiên là người bạn văn chương “vong niên” ( Mạnh Hạo Nhiên hơn Lý Bạch 12 tuổi) của Lý Bạch”. Cũng sách này lưu ý : “Mạnh Hạo Nhiên cùng phái thơ sơn thủy với Vương Duy”. Vậy nên, cũng cần thiết hiểu biết chút ít về nhà thơ này.

Mạnh Hạo Nhiên (689- 740) có cuộc đời tương đối bình dị, thi Tiến sỹ không đỗ, lúc hơn bốn mươi tuổi có đến Trường An mưu cầu công danh , nhưng không đạt; một lần du lịch phương Bắc, du ngoạn ở Ngô, Việt, Tương, Mân. Hầu hết ông ẩn cư tại Lộc Môn (Tương Dương, Hồ Bắc). Thơ Mạnh Hạo Nhiên còn hơn hai trăm sáu mươi bài, phần lớn là thơ ngũ ngôn. Nội dung thơ phản ánh cuộc sống ẩn dật hoặc cảnh trên đường du lịch. Ông là nhà thơ Đường đầu tiên làm thơ sơn thủy, kế tục Tạ Linh Vận (385-433, đời Tấn), và người tiếp nối là Vương Duy.

Lý Bạch không chỉ có bài “Tống Mạnh Hạo Nhiên chi Quảng Lăng”, còn có thơ “Tặng Mạnh Hạo Nhiên”:

Phiên âm

“Ngô ái Mạnh phu tử

Phong lưu thiên hạ văn

Hồng nhan khí hiên miện

Bạch thủ ngọa tùng vân

Túy nguyệt tân trung thánh

Mê hoa bất sự quân

Cao sơn an khả ngưỡng

Đồ thử ấp thanh phân”

Dịch thơ

Ta mến mạnh phu tử

Phong lưu dậy tiếng đồn

Tuổi xanh vứt mũ miện

Đầu bạc ngủ mây cồn

Dưới nguyệt ngửa nghiêng chén

Say hoa , vua chẳng gần

Non cao không thể ngắm

Chỉ đón nhận hương thầm

Có thể thấy Lý Bạch ngưỡng mộ Mạnh Hạo Nhiên như thế nào. Nhưng thực ra, Mạnh Hạo Nhiên cũng muốn ra làm quan, nhưng không được trọng dụng ông mới lui về ở ẩn, đi tìm vui thú chốn nước non. Bài “Quy Chung Nam Sơn” của Ông tỏ rõ nỗi niềm ấy:

Phiên âm

Bắc khuyết hưu thư hướng

Nam sơn quy tệ lư

Bất tài minh chủ khí

Đa bệnh cố nhân sơ

Bạch phát thôi niên lão

Thanh dương bức tuế trừ

Vĩnh hoài sầu bất mị

Tùng nguyệt dạ song hư

Dịch thơ

Cửa Bắc đừng dâng giấy

Non Nam hãy lại nhà

Kém tài, vua chúa bỏ

Hay ốm, bạn bè xa

Tóc bạc đưa già đến

Ngày xanh dục tết qua

Bâng khuâng nằm chẳng ngủ

Cửa ngỏ bóng trăng tà

(Ngô Tất Tố dịch)

Dù tả cảnh nhưng Mạnh Hạo Nhiên vấn chất chứa nỗi buồn sầu nhân thế, ly hương, xa cách bạn bè:

“Đương lộ thùy tương giả

Tri âm thế sở hi

Chỉ ưng thủ tịch mịch

Hoàn yểm cố nhân phi”

(Người đang trên đường ai che chở

Trên đời bạn tri âm thật hiếm

Đành im lặng cho ngày qua

Về vườn cũ, cài chặt  cửa sài)

Bài  “Lưu biệt Vương Duy

Có thể những hình ảnh thơ của Ông gợi cho Lý Bạch viết trong bài đưa tiễn chăng?

“Cô phàm thiên tế khan”

“Bích hải tịch man man”

(Một cánh buồm đơn độc ở góc trời”

“Mặt biển êm đềm, đêm dài dằng dặc”)

Bài “Tảo hàn hữu hoài”( Sớm lạnh trạnh nhớ)

Mạnh Hạo Nhiên hơn Lý Bạch, Vương Duy hơn 10 tuổi, lại mất trước 20 năm. Thơ ông là bước phát triển của thơ ca thời “Sơ Đường” sang “Thịnh Đường”. Hiếm có một nhà thơ “áo vải” từ trẻ tới già như ông ở thời Đường.

                                                    

Tác giả: Đỗ Tiến Bảng

Tin cùng chuyên mục

152