Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ, chuyển đổi số đang trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành Giáo dục, góp phần thay đổi phương thức quản lý, tổ chức dạy học và kiểm tra, đánh giá học sinh. Cùng với việc triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, yêu cầu đổi mới giáo dục không chỉ dừng lại ở việc truyền thụ kiến thức mà còn hướng tới phát triển phẩm chất, năng lực, khả năng tự học, tư duy sáng tạo và năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn của học sinh. Trong tiến trình đó, xây dựng và khai thác học liệu số là một trong những giải pháp quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng dạy học, tạo môi trường học tập linh hoạt, trực quan và tăng cường sự chủ động của người học.
Nhận thức rõ vai trò của học liệu số trong thực hiện mục tiêu đổi mới giáo dục, tháng 10 năm 2026, tổ Lí - Tin - CNCN đã tổ chức buổi sinh hoạt chuyên môn với chủ đề: “Xây dựng học liệu số theo định hướng Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 dành cho giáo viên và học sinh THPT”. Đây là hoạt động chuyên môn có ý nghĩa thiết thực, tạo diễn đàn để giáo viên cùng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, giới thiệu các sản phẩm học liệu và thảo luận những giải pháp ứng dụng công nghệ số vào quá trình dạy học.
Đồng chí Trần Thị Hà - Tổ trưởng chuyên môn phát biểu tại buổi sinh hoạt chuyên môn.
Buổi sinh hoạt chuyên môn của tổ Lí - Tin - CNCN tập trung làm rõ cách thức xây dựng học liệu số theo đặc trưng từng môn học, bảo đảm sự thống nhất giữa mục tiêu bài học, nội dung kiến thức, phương pháp tổ chức hoạt động và yêu cầu phát triển năng lực học sinh.
Các thầy cô giáo tổ Lí - Tin - CNCN tham dự buổi sinh hoạt chuyên môn
Tại buổi sinh hoạt chuyên môn, đồng chí Nguyễn Thị Kim Thư đã trình bày chuyên đề “Xây dựng học liệu số môn Vật lí” được triển khai theo hướng bám sát yêu cầu cần đạt của Chương trình GDPT 2018, đồng thời chú trọng khả năng ứng dụng trong các hoạt động dạy học cụ thể. Giáo viên tập trung trao đổi về việc xây dựng hệ thống học liệu theo từng chương, chủ đề và bài học, bảo đảm tính khoa học, tính trực quan, tính chính xác và khả năng khai thác lâu dài.
Các dạng học liệu được quan tâm xây dựng gồm: bài giảng điện tử, video thí nghiệm, hình ảnh minh họa, mô phỏng các hiện tượng vật lí, phiếu học tập số, hệ thống câu hỏi trắc nghiệm và bài tập vận dụng. Trong đó, các phần mềm mô phỏng thí nghiệm như PhET có thể hỗ trợ giáo viên tái hiện những hiện tượng khó quan sát trực tiếp, giúp học sinh thay đổi các thông số, theo dõi sự biến đổi của các đại lượng và rút ra nhận xét từ kết quả quan sát. Thông qua các mô phỏng tương tác, những kiến thức vốn có tính trừu tượng như lực, chuyển động, điện trường, từ trường, dao động và sóng có thể được biểu diễn một cách trực quan hơn. Học sinh không chỉ tiếp nhận thông tin một chiều mà còn được trực tiếp thao tác, thử nghiệm, đặt giả thuyết, kiểm chứng và giải thích các hiện tượng. Đây là cơ sở quan trọng để phát triển năng lực nhận thức vật lý, năng lực tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ vật lý và năng lực vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học vào thực tiễn.
Đồng chí Nguyễn Thị Kim Thư báo cáo chuyên đề: “Xây dựng học liệu số môn Vật lí theo định hướng Chương trình GDPT 2018”
Bên cạnh đó, giáo viên cũng chú trọng khai thác các công cụ công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình thiết kế học liệu. Các công cụ này có thể hỗ trợ xây dựng câu hỏi, thiết kế tình huống học tập, tạo hình ảnh minh họa, biên tập video và phát triển hệ thống bài tập theo các mức độ nhận thức khác nhau. Qua đó, giáo viên có thêm điều kiện thiết kế nhiệm vụ học tập phù hợp với trình độ, khả năng và nhu cầu của từng nhóm học sinh. Một nội dung quan trọng được đặt ra là học liệu số cần được thiết kế không chỉ để trình chiếu trên lớp mà còn phải hỗ trợ hoạt động tự học của học sinh. Mỗi sản phẩm cần có hướng dẫn sử dụng rõ ràng, nội dung phù hợp, nhiệm vụ cụ thể và định hướng khai thác nhằm giúp học sinh có thể chủ động học tập ngay cả khi không có sự hướng dẫn trực tiếp của giáo viên.
Nếu học liệu số là phương tiện hỗ trợ đổi mới dạy học ở các môn học thì đối với môn Tin học, việc xây dựng và khai thác học liệu số còn có ý nghĩa đặc biệt trong việc hình thành năng lực số, tư duy tin học và khả năng làm chủ công nghệ cho học sinh.
Trong buổi sinh hoạt chuyên môn, đồng chí Vũ Thanh Hiền đã trình bày chuyên đề “Xây dựng học liệu số môn Tin học”. Nội dung xây dựng học liệu hướng tới việc kết hợp hài hòa giữa kiến thức lý thuyết và hoạt động thực hành, giúp học sinh từng bước hình thành khả năng sử dụng công cụ số, tư duy logic, tư duy thuật toán và giải quyết vấn đề thông qua công nghệ. Đối với những nội dung có yêu cầu thực hành trên máy tính, học liệu số cần được thiết kế theo hướng rõ ràng, trực quan, có nhiệm vụ cụ thể và sản phẩm đầu ra để học sinh có thể tự đánh giá kết quả thực hiện. Bên cạnh việc phát triển kỹ năng sử dụng công nghệ, học liệu số môn Tin học còn cần góp phần hình thành ý thức khai thác thông tin có chọn lọc, bảo đảm an toàn thông tin, tôn trọng bản quyền và ứng xử có trách nhiệm trên môi trường số. Đây là những yêu cầu cần thiết để học sinh không chỉ biết sử dụng công nghệ mà còn có khả năng sử dụng công nghệ một cách hiệu quả, an toàn và có trách nhiệm.
Đồng chí Vũ Thanh Hiền báo cáo chuyên đề: “Xây dựng học liệu số môn Tin học theo định hướng Chương trình GDPT 2018”
Điểm đáng chú ý của buổi sinh hoạt chuyên môn là sự gắn kết giữa nội dung lý luận và yêu cầu thực tiễn trong quá trình tổ chức dạy học. Thay vì chỉ tập trung giới thiệu các công cụ công nghệ, giáo viên hướng tới việc làm rõ cách lựa chọn công cụ phù hợp với mục tiêu bài học, cách thiết kế học liệu bảo đảm hiệu quả sư phạm và cách tổ chức cho học sinh khai thác các tài nguyên đó.
Các ý kiến trao đổi tập trung vào một số vấn đề thiết thực: làm thế nào để học liệu số thực sự hỗ trợ hình thành kiến thức và phát triển năng lực học sinh; cách lựa chọn nguồn tài nguyên bảo đảm tính chính xác, phù hợp với chương trình; phương pháp thiết kế nhiệm vụ học tập có tính tương tác; cách tổ chức kiểm tra, đánh giá thông qua các nền tảng số; cũng như việc lưu trữ, phân loại và chia sẻ học liệu để giáo viên và học sinh thuận tiện sử dụng. Từ những nội dung trao đổi, giáo viên nhận thức rõ hơn rằng chất lượng của học liệu số không được đánh giá đơn thuần qua hình thức trình bày hay mức độ hiện đại của công nghệ, mà quan trọng nhất là hiệu quả hỗ trợ hoạt động dạy và học. Một sản phẩm học liệu tốt cần đáp ứng đúng mục tiêu bài học, có nội dung chính xác, hình thức phù hợp, dễ sử dụng và tạo ra những cơ hội học tập thực chất cho học sinh.
Bên cạnh đó, việc xây dựng kho học liệu số dùng chung được xác định là hướng đi cần thiết. Khi các sản phẩm được phân loại theo môn học, khối lớp, chương, chủ đề và yêu cầu cần đạt, giáo viên có thể dễ dàng tìm kiếm, lựa chọn, điều chỉnh và sử dụng trong quá trình giảng dạy. Học sinh cũng có thể tiếp cận nguồn tài nguyên một cách thuận lợi để phục vụ việc tự học, ôn tập và mở rộng kiến thức. Việc chia sẻ học liệu trong tổ chuyên môn không chỉ góp phần tiết kiệm thời gian chuẩn bị bài mà còn tạo điều kiện để giáo viên cùng đánh giá, bổ sung và hoàn thiện sản phẩm. Qua đó, mỗi cá nhân vừa phát huy năng lực sáng tạo của mình, vừa đóng góp vào việc xây dựng nguồn tài nguyên chung, nâng cao hiệu quả hoạt động chuyên môn của toàn tổ.
Buổi sinh hoạt chuyên môn với chủ đề xây dựng học liệu số theo định hướng Chương trình GDPT 2018 đã góp phần nâng cao nhận thức và năng lực ứng dụng công nghệ số của đội ngũ giáo viên. Đồng thời, hoạt động cũng tạo cơ hội để giáo viên nhìn nhận rõ hơn vai trò của học liệu số trong đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá và tổ chức các hoạt động giáo dục. Thông qua việc trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và định hướng xây dựng sản phẩm cụ thể, giáo viên có thêm cơ sở để vận dụng công nghệ vào thực tiễn giảng dạy một cách chủ động, phù hợp và hiệu quả. Đối với học sinh, hệ thống học liệu số được xây dựng khoa học sẽ mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức, khuyến khích tinh thần tự học, tăng cường khả năng thực hành, trải nghiệm và vận dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề thực tiễn.
Trong thời gian tới, Tổ Lí - Tin - CNCN tiếp tục định hướng mỗi giáo viên chủ động xây dựng, bổ sung và hoàn thiện học liệu số gắn với nội dung giảng dạy; tăng cường trao đổi, chia sẻ sản phẩm trong sinh hoạt chuyên môn; chú trọng đánh giá hiệu quả sử dụng học liệu thông qua kết quả và sự tiến bộ của học sinh. Đồng thời, các giáo viên trong tổ sẽ quan tâm khai thác có chọn lọc các nền tảng công nghệ, phần mềm mô phỏng và công cụ trí tuệ nhân tạo, bảo đảm việc ứng dụng công nghệ luôn gắn với mục tiêu giáo dục và đặc thù của từng môn học.
Có thể khẳng định, xây dựng học liệu số không phải là công việc thực hiện trong một thời điểm mà là quá trình thường xuyên, đòi hỏi sự đầu tư, sáng tạo và tinh thần hợp tác của mỗi giáo viên. Buổi sinh hoạt chuyên môn của Tổ Lí - Tin - CNCN vì thế không chỉ góp phần giải quyết những yêu cầu trước mắt trong đổi mới phương pháp dạy học mà còn tạo nền tảng cho việc hình thành và phát triển hệ thống học liệu số có chất lượng, phục vụ thiết thực cho giáo viên và học sinh.
Với tinh thần đổi mới, trách nhiệm và cầu thị, tổ Lí - Tin - CNCN tiếp tục phát huy vai trò của sinh hoạt chuyên môn trong nâng cao năng lực nghề nghiệp, thúc đẩy ứng dụng công nghệ số và góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu đổi mới giáo dục theo định hướng Chương trình GDPT 2018, đáp ứng yêu cầu dạy và học trong giai đoạn hiện nay.
Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português